Kết quả mô hình khuyến nông thâm canh trên cây Mắc ca tại xã Thuỵ Hùng
Mắc ca (Macadamia) là cây trồng có giá trị kinh tế cao và thích nghi tốt với điều kiện sinh thái tại tỉnh Lạng Sơn. Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh hình thành nhiều mô hình Mắc ca tập trung quy mô lớn tại một số xã, như: Tràng Định, Na Sầm, Thụy Hùng, Ba Sơn… Các mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, mở ra hướng đi mới cho nhóm cây trồng chủ lực và thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp trong tỉnh. Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh hiện có trên 1.100 ha Mắc ca, trong đó có khoảng 100 ha cho thu hoạch, sản lượng năm 2025 ước đạt 180 tấn hạt tươi, giá trị khoảng 3,6 tỷ đồng. Trên địa bàn tỉnh đã bước đầu hình thành các cơ sở chế biến quả Mắc ca, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thực tế sản xuất tại một số địa phương cho thấy cây Mắc ca đang từng bước khẳng định tiềm năng về giá trị kinh tế, góp phần xoá đói, giảm nghèo.
Nông dân xã Thuỵ Hùng phát triển cây trồng chủ lực Mắc ca trên đất đồi rừng.
Cây Mắc ca là cây thân gỗ lâu năm, thời gian kiến thiết cơ bản dài, yêu cầu cao về giống, kỹ thuật trồng và chăm sóc. Do đó, việc phát triển Mắc ca cần được thực hiện theo hướng có trọng tâm, lựa chọn những vùng có điều kiện phù hợp, áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, đồng thời từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, gắn sản xuất với sơ chế, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lạng Sơn xác định phát triển các sản phẩm nông, lâm nghiệp chủ lực theo hướng tập trung, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Chủ trương này đã được cụ thể hoá thông qua Nghị quyết số 24-NQ-TU, ngày ngày 03/3/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Đây là cơ sở quan trọng để cây Mắc ca cùng một số loài cây khác tiếp tục được quan tâm phát triển tại những khu vực có điều kiện phù hợp, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao hiệu quả kinh tế và thu nhập cho người dân. Đặc biệt, Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND, ngày 26/3/2026 của Hội đồng nhân dân tỉnh về một số chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2026 - 2030 đã tạo thêm cơ chế hỗ trợ, khuyến khích người dân phát triển sản xuất theo hướng tập trung, nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng vùng trồng.
Để giúp người nông dân tiếp cận với tiến bộ kỹ thuật, nâng cao hiệu quả chất lượng vùng cây hàng hoá chủ lực, từ tháng 3/2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai “Mô hình thâm canh trên cây Mắc ca” quy mô 05 ha với sự tham gia của 5 hộ nông dân thôn Đâng Van, xã Thuỵ Hùng. Khi tham gia mô hình, các hộ nông dân nhận được sự hỗ trợ 100% vật tư (phân bón và thuốc bảo vệ thực vật) theo chính sách khuyến nông của tỉnh đối với vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới.
Cán bộ khuyến nông và nông dân trao đổi kỹ thuật thâm canh cây Mắc ca.
Sau hơn 5 tháng triển khai, thông qua những buổi tập huấn kỹ thuật lấy hộ dân làm trung tâm, hướng dẫn trực tiếp tại vườn, phương pháp cầm tay chỉ việc, người dân trực tiếp thực hành và từng bước nắm vững quy trình kỹ thuật theo nguyên tắc quản lý dịch hại tổng hợp (IPHM). Bên cạnh đó, các hộ tham gia được khuyến khích theo dõi, ghi chép tình hình sinh trưởng, phát triển của cây, chi phí đầu tư và kết quả sản xuất làm cơ sở đánh giá hiệu quả. Đồng thời, tổ chức trao đổi kinh nghiệm giữa các hộ tham gia mô hình và các hộ dân có nhu cầu phát triển cây Mắc ca, qua đó tạo điều kiện để người dân trực tiếp quan sát, học tập và áp dụng những cách làm phù hợp.
Cây Mắc ca 6 năm tuổi thực hiện quy trình thâm canh.
Kết quả, vườn Mắc ca 5 - 6 năm tuổi cho năng suất bình quân ước đạt 04 kg quả/cây, với mật độ khoảng 300 cây/ha, tương đương khoảng 1,2 tấn quả/ha, doanh thu bình quân ước đạt 31 - 32 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận bước đầu đạt khoảng 17–20 triệu đồng/ha/năm.
Đại diện lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông nêu bật tầm quan trọng việc ứng dụng KHKT trong phát triển nhóm cây trồng hàng hoá chủ lực của tỉnh.
Thông qua mô hình khuyến nông hỗ trợ thâm canh trên cây Mắc ca, người dân xã biên giới Thuỵ Hùng nâng cao kiến thức, trình độ thâm canh đồng thời tạo điểm trình diễn, mô hình mẫu để các hộ dân trên địa bàn tham quan, học tập kinh nghiệm, từng bước lan tỏa phương thức sản xuất hiệu quả, góp phần phát triển cây Mắc ca theo hướng tập trung, bền vững, gắn với định hướng phát triển nông, lâm nghiệp chủ lực và các chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp của tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2026–2030./.
